تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۲۶ | شناسه مطلب : ۲۲۱۴۳ | تعداد بازدید : ۱۴

شهريار، سيمرغ قله ادب فارسي معاصر ايران است

در نشست «نقد اجتماعی اشعار استاد شهریار» مطرح شد:

شهریار، سیمرغ قله ادب فارسی معاصر ایران است

شهریار شادیگو در نشست «نقد اجتماعی اشعار استاد شهریار» گفت: شهریار سیمرغ قله ادب فارسی معاصر ایران است. شاعری است که با درد متولد شد با درد زیست و با درد از دنیا رفت. اما این درد، درد جسمی نبود بلکه درد خوشایند و درد اجتماع بود.

به گزارش روابط عمومی موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران، نشست نقد اجتماعی اشعار استاد شهریار به مناسبت روز شعر و ادب فارسی و بزرگداشت استاد سیدمحمدحسین شهریار با حضور دکتر شهریار شادیگو و دکتر جواد نوروزی چهارشنبه(۲۶شهریورماه) در سرای اهل قلم برگزار و به صورت زنده از طریق اینستاگرام موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران پخش شد.

در ابتدای این نشست جواد نوروزی با بیان اینکه شهریار دل مشتاقان را اسیر کمند کلام خویش کرد و کلام سحر آمیزش مرزها را در نوردید، گفت: شهریار فراتر از قافیه بود و زندگی و جامعه را با شعر می‌نگریست. شعر او مجموعه‌ای هماهنگ و دلکش از رنگ، صوت و زندگی بود که در هر دم و بازدم ضرباهنگ دل‌ها را تکرار می‌کرد. شهریار دیدی ژرف دارد با آنکه همه چیز را در دایره دید خود دارد اما از ژرفای نگاهش کاسته نمی‌شود. از نظر نگاه شاعرانه و مردمی بودن در اجتماع قرار می‌گیرد و با بال‌های خستگی‌ناپذیر خود از قاف و قافیه فرارتر می‌رود. او آسمان شعر را سقف بشکافت و طرحی نو درانداخته است.

وی ادامه داد: شوری که شهریار در آفاق به وجود آورد تنها در قلمرو و دل آدمی قابل تصور است. روزی در تهران و خراسان و روز دیگر در تبریز بود اما همه جا کلامش از شیدایی آینده بود که در قلمر و محیطی خاص نمی‌گنجد. شعر ماندگار «حیدربابا» فراتر از مرزها، هنگامه‌ای به پا کرد و هر کس آموزه‌های خود را در آنجا جست وجو می‌کند. شهریار زبان مشترک همه آحاد بشر است. کدامین شهریار دوست، کدامین مسلمان و دوستدار حضرت علی(ع) است که عشق و محبت را از منظومه «علی ای همای رحمت» در نیابد.  شیرینی کلام او بی‌نیاز از تفسیر است. نکته‌ای که در زندگی شهریار برجسته است و باید به آن توجه کرد این است که او شاعر ملی ایران است. در نزد ما، شعر همواره عالی‌ترین و ناب‌ترین صورتی بود که در هنر کلام مجال یافت و کمتر ملتی را می‌توان در جهان یافت که چنین به شعر پرداخته و گنجینه عظیمی داشته باشند.

 نوروزی با بیان اینکه به‌رغم ساختار وهمی شعر، ارزشمندترین مفاهیم هنری اجتماعی به شکل شعر بیان شده است، گفت: شعر همزاد تاریخی ما است؛ با وجود این همه ما کمتر به کشف مفاهیم شعر پرداخته‌ایم. هم‌صدایی شهریار با انقلاب اسلامی نشاَت گرفته از اعتقادات مذهبی او بود و تا واپسین روزهای زندگی‌اش شور انقلاب داشت. او در کنار مردم بود. او یکی از  با اقبال‌ترین شاعران ایران زمین است چرا که شاعرانی داریم که بعد از مرگ مشهور می‌شوند اما شهریار اقبال خوشی داشت که در زمان حیات به اوج شهرت رسید. یکی از ویژگی‌های شعری او توجه به اعتقادات و علایق مذهبی مردم بود. در اشعار ترکی و فارسی او به آموزه‌های دینی توجه شده است. توجه به توحید، معاد، امامت، ستایش ائمه اطهار و... از ویژگی‌های شعری او است. شعر ارزشمند«علی ای همای رحمت» از شعرهای ماندگار تاریخ کشور ما است. در این شعر شهریار به ابعاد اعتقادی، تاریخی، تربیتی، سیاسی و عرفانی اشاره می‌کند. شهریار این اقبال را داشت که با این شعر به محبوبیت در داخل و خارج از کشور برسد.

وی به خدمات شهریار به زبان فارسی و ترکی اشاره کرد وگفت: در زبان ترکی هر چند شاعران بزرگ و جهانی داریم اما تفاوت شهریار با این شاعران در این است که او شعر ترکی را از حالت ادبی صرف خارج کرد و با منظومه حیدر بابا به عرصه اجتماعی رسید و هم اکنون این شعر در ۲۷کشور جهان که مردمانش به زبان ترکی تسلط دارند گسترش پیدا کرده و با ۴هزار نظریه به استقبال این شاعر رفته‌اند. برای نام‌گذاری روز شعر و ادب فارسی به نام یکی از شاعران تلاش شد شاعری انتخاب شود که بین شاعر و مردمان مختلف سایر کشورها اُنس وجود داشته باشد. شهریار با خط مشهور و معروفش قرآن را کتابت کرد و این قرآن هم‌اکنون وجود دارد و امیدوارم به موزه آستان قدس رضوی تحویل داده شود.

نوروزی افزود: شهریار بار دیگر به غزل جان و غنای دیگری بخشید و غزل را به آغوش عشق آورد. او شعر نو را تحکیم بخشید و به تقویت شعر نو پرداخت. منظومه اشعار شهریار از جذابیت ویژه‌ای برخوردار است. توفیق او در این دیده می‌شود که اشعارش در زبان آحاد مردم می‌چرخد و مَثل شده است. منزل او در تبریز به روی همه آحاد جامعه باز بود و هر کسی می‌رفت و با او ملاقات می‌کرد. شهریار با روی گشاده از او استقبال می‌کرد. آرزو دارم نام او ماندگار شود و راه او ارزشمند و  پُررهرو باشد.

 

در ادامه این نشست، شهریار شادیگو گفت: در سال ۱۳۶۷ که قرار شد روز شعر و ادب فارسی به نام شهریار ثبت شود عده‌ای مخالفت کردند اما اتفاق نظر بر این شد که به دلایلی این روز به نام شهریار ثبت شود چرا که شهریار سیمرغ قله ادب فارسی معاصر ایران است. شاعری است که با درد متولد شد با درد زیست و با درد از دنیا رفت. اما این درد، درد جسمی نبود بلکه درد خوشایند و درد اجتماع بود. شهریار آنگونه که در جامعه درباره آن بحث می‌کنند نیست بلکه نگاه شهریار به اخلاق و اجتماع است و در کل خاور زمین شاعری نمی‌شناسید که اینگونه به اجتماع خدمت کرده باشد.

 

شادیگو با بیان اینکه شهریار اهل سیاست نبود، گفت: شهریار با سیاست بیگانه نبود. باید او را از دریچه غزلیات بشناسیم نه اینکه در قالب‌های دیگری کار نکرده باشد. اما غزلیات او چیزی دیگر است. شهریار می‌گوید عشق به وطن، کاشانه، انسان و... عشق و پیکره یک تن هستند. حدود ۱۱بند شعر «حیدر بابا» به مسائل اخلاقی و اجتماعی اختصاص دارد. در سال ۱۳۰۰ که به تهران آمد می‌توانست شغل دولتی داشته باشد اما شعر را در خدمت جامعه آورد و به گستردگی کلامش  پرداخت. با درد جامعه را نشان دهد. در بین جوامع صاحب درد می‌نشست و درد را لمس می‌کرد. شهریار جزو شاعرانی بود که ظلم و ستم را بر نمی‌تابید اگر شعرش در خدمات دستگاه حاکمه بود اوضاع زندگی او بهتر از آن چیزی بود که امروز سراغ داریم.  

 

وی افزود: شهریار جنبه‌های منفی زندگی را می‌دید و می‌فهمید و جامعه‌شناس بود. شاعر فقط این نیست که کلمات و قافیه ردیف کند بلکه باید اطلاعی از جامعه داشته باشد. عشقش به جامعه و طبیعت زیاد بود. شهریار گلستان و قرآن خوانده بود و با حافظ آشنا بود. او به دنبال پراکندگی آثار نبود که بگوید من چندین کتاب دارم. شهریار شاعر بود. عاطفه، احساس، عشق به حضرت (علی) و ائمه‌اطهار در شعرش نمود پیدا کرده است. اعتقاد راسخی داشت و فردی حق طلب بود. اشعارش برای معرفی خودش نبود اما برخی شاعران برای معرفی خود شعر می گویند و اعتقادی به شعرهای که سروده‌اند ندارند.

شادیگو اظهار کرد: کاش شهریار آنچنان که زیبا به ترکی سرود در زبان فارسی هم بیشتر کار می‌کرد. اشعار ترکی او باعث جهانی‌شدن آثارش شده است. عده‌ای ایراد می‌گیرند که شهریار فقط به زبان ترکی شعر سروده است اما اینگونه نیست بلکه با زبان ترکی درد جوامع  را بیان می‌کند. چیزی که شعر شهریار را می‌سازد احساس و عاطفه است و غم، شادی، درد و... را با هم در شعرش نمود پیدا می‌کند. درد شهریار درد جامعه است.

وی به اخلاق اجتماعی از دیدگاه شهریار پرداخت و گفت: شهریار مردمی و مذهبی بود. او پیوند مذهب و اجتماع را برقرار کرد و  به دل جامعه می‌رفت و همرنگ جامعه می‌شد و با جامعه زیست می‌کرد. سعی می‌کرد خودش را به سمت عامه ببرد.

شادیگو با اشاره به صراحت بیان شهریار گفت: او محافظه‌کار نبود و کلامش را با صراحت می‌گفت اما ما آنگونه که شایسته بود حقش را به جا نیاورده‌ایم. امروزه می‌بینیم به برخی شاعران که نامشان در حد شهریار نیست توجه زیادی می‌شود. شهریار مردم را به صبر، مدارا و هم دردی دعوت می‌کرد.

وی ادامه داد: شهریار عدالت، فضل، بخشش و کمک به دیگران را از حضرت علی(ع) می‌گیرد و در سروده‌هایش جلوه‌گری می‌کند. نوع دوستی، ارادت به ائمه، بزرگان، خضوع، دوری از دنیا پرستی و... از جمله خصیصه‌های اخلاقی و اجتماعی شهریار است. فردوسی پس از ۱۵۰سال از عمر خود به شهرت رسید اما یکی از برتری‌های شهریار این است که در زمان خودش مشهور شد و این امر باعث شد شعر انتسابی از او نداشته باشیم.

وی با اشاره به نگاه شهریار به اجتماع گفت: با کلامی سلیس و روان خدمت به خلق را برتری می‌داند و چیزی که در آموزهای دینی ما بر روی آن تاکید شده است. عشق شهریار به کل جامعه است و از این نظر تکثرگراست و با کل جوامع در ارتباط بود. بیشترین وجه شعری شهریار به لحاظ اجتماعی است. عشق و نمود عشق زمینی و آسمانی در دل اجتماع بروز پیدا می‌کند. او از دل عشق زمینی دردهای اجتماع را بیان می‌کند.

 شادیگو ادامه داد: بافت، زبان، محیط، اوضاع جسمی و روحی شاعر در سرودن شعر تاثیر دارد. اما هیچ کدام در شعرهای شهریار تاثیر نگذاشته است بلکه او همه جوامع را می‌بیند. شهریار  نمود عجیبی دارد که باعث شده روز بزرگداشت زبان و ادب فارسی را به نام او نامگذاری کنند. او فراتر از جامعه کنونی بود و در هزار سال آینده هم طرفدار دارد. او در خدمت دفاع مقدس و ولایت‌پذیر بود و خدمات فرهنگی زیادی انجام داده است بنابراین باید در کتاب‌های درسی توجه بیشتری به اشعار  او شود و نگاه‌های اخلاقی و اجتماعی او در مطالب کتاب‌های درسی گنجانده شود.

وی با بیان اینکه شهریار به شعر نو علاقه‌مند بود، گفت؛ میزان شهرت شهریار به غزلیات و اشعار کلاسیک او است و بیشترین نکات اخلاقی و اجتماعی او در همین اشعار آمده است. او فراقبیله‌ای فکر و کار می‌کرد؛ بنابراین اشعارش بومی بود. البته این به این معنا نیست که اشعارش صرفا مختص آذربایجان باشد. عده‌ای از شاعران هم عصر شهریار مانند پروین اعتصامی و فروغ فرخزاد نیز اشعار انتقادی داشتند اما انتقادات شهریار سازنده است و با اشعارش در حوزه دفاع مقدس تحرکاتی ایجاد کرده است و شعر«سنگر» او فضای جدیدی را در این حوزه ایجاد کرده است. 

 

شادیگو در پایان شهریار را استاد تک‌بیتی معرفی کرد و گفت: او بدیهه‌گو بود و به طبقات و دیدگاه‌های مختلف  چه قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران احترام می‌گذاشت. بیتی از او پیدا نمی‌کنید که به یک قوم یا مذهب توهین کرده باشد و سوءگیری نمی‌کرد. او به جوامعی اعتقاد داشت که در خدمت خلق بودند و آنها را سرلوحه خود قرار می‌داد. به عبارتی شهریار به فکر خودش نبود؛ زمانی که خدمت مقام معظم رهبری رسیدند هیچ درخواستی از ایشان نکردند. عشق در نگاه او موهبت الهی است که کسی به آن نرسیده است. او  به خاطر عشق طبابت را کنار گذاشت. او گوشه‌گیر نبود بلکه از کشورهای مختلف با او مراوده می‌کردند. با همه این تفاسیر با وجود شاعرانی مانند حافظ، سعدی و عطار که تاج سر ادبیات ایران هستند اما روز بزرگداشت شعر و ادب فارسی به نام استاد شهریار ثبت شده است. 


نظرات کاربران

    نظر خود را درباره این مطلب، با دیگر بازدید کنندگان سایت به اشتراک بگذارید !

نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *